Kiedy złożyć wniosek o emeryturę – jak wybrać korzystny termin?

Czy miesiąc złożenia wniosku o emeryturę wpływa na wysokość świadczenia? Tak – nawet przy tym samym stażu pracy wybór terminu zmienia sposób obliczenia emerytury i moment rozpoczęcia wypłat. Najkorzystniejszy termin trzeba ocenić na dwa sposoby: według wysokości miesięcznego świadczenia oraz sumy pieniędzy otrzymanych w kolejnych latach. Jeśli zbliżają się urodziny, marcowa waloryzacja albo koniec zatrudnienia, samo pytanie, kiedy złożyć wniosek o emeryturę, nie wystarczy. Poniżej wyjaśniono, co sprawdzić przed wysłaniem formularza do ZUS, jak porównać konkretne miesiące i dlaczego czekanie na wyższą emeryturę nie zawsze oznacza finansową korzyść.

Kiedy złożyć wniosek o emeryturę – podstawowe terminy ZUS

W powszechnym systemie ZUS wiek emerytalny wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Wynika to z art. 24 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Opisane dalej zasady dotyczą przede wszystkim emerytury obliczanej według nowych zasad, właściwej dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r. Nie należy przenosić ich automatycznie na KRUS, emerytury mundurowe czy świadczenia przyznawane na szczególnych warunkach.

ZUS nie przyznaje zwykłej emerytury automatycznie po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zasadniczo trzeba złożyć wniosek EMP. Wyjątkiem jest m.in. przyznanie emerytury z urzędu osobie pobierającej rentę z tytułu niezdolności do pracy, po spełnieniu ustawowych warunków.

Wniosek można złożyć najwcześniej 30 dni przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Świadczenie przysługuje nie wcześniej niż od dnia spełnienia warunków i nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku. Jeśli wiek emerytalny został osiągnięty kilka miesięcy temu, późniejsze złożenie dokumentów zasadniczo nie daje wyrównania za wszystkie pominięte miesiące.

Osiągnięcie wieku emerytalnego daje prawo do ubiegania się o świadczenie. Nie oznacza obowiązku zakończenia pracy ani złożenia wniosku w miesiącu urodzin.

Co decyduje o wysokości emerytury?

Przy nowych zasadach ZUS dzieli podstawę obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, wyrażone w miesiącach. Podstawę tworzą przede wszystkim zwaloryzowane składki, zwaloryzowany kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie, jeśli dana osoba je posiada.

Większa podstawa i mniejszy dzielnik oznaczają wyższą emeryturę. Dlatego dalsza praca zwykle podnosi przyszłe świadczenie: przybywa składek, a wiek przyjmowany do obliczeń rośnie. Nie daje to jednak jednej, gwarantowanej procentowej podwyżki za każdy rok odroczenia.

Waloryzacja składek to nie waloryzacja wypłacanej emerytury

Waloryzacja roczna konta w ZUS jest przeprowadzana od 1 czerwca. Dotyczy środków zgromadzonych na przyszłą emeryturę. Przy ustalaniu świadczenia stosuje się również odpowiednie waloryzacje kwartalne. Stąd różnice między obliczeniami dla poszczególnych miesięcy.

Natomiast waloryzacja świadczeń od 1 marca podwyższa emerytury już przyznane. Dla przykładu: według informacji ZUS wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2025 r. wyniósł 105,5%, czyli świadczenia wzrosły o 5,5%. Tego wskaźnika nie należy używać do samodzielnego szacowania waloryzacji składek na koncie.

Tablice GUS i ukończone miesiące życia

Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza tablice średniego dalszego trwania życia, które stosuje się zasadniczo do wniosków składanych od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku. ZUS uwzględnia wiek w ukończonych latach i miesiącach. Warto więc porównać obliczenie przed i po dniu, w którym kończy się kolejny miesiąc życia.

Nowa tablica nie musi być korzystniejsza od poprzedniej. Jeśli jest to korzystniejsze, ZUS stosuje tablicę obowiązującą w dniu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego. Dlatego sama obawa przed kwietniową zmianą nie uzasadnia pochopnego składania wniosku.

W jakim miesiącu przejść na emeryturę?

Nie istnieje jeden miesiąc, który zapewnia najwyższą korzyść każdemu przyszłemu emerytowi. Najczęściej warto porównać luty z marcem oraz czerwiec z lipcem. Każde z tych zestawień dotyczy jednak innego mechanizmu.

Termin rozpoczęcia emerytury Co ma znaczenie? Z czym porównać?
Luty Możliwość objęcia przyznanego świadczenia waloryzacją od 1 marca Wyliczenie dla marca oraz wypłata należna za luty
Kwiecień Początek stosowania nowej tablicy GUS Wariant marcowy i możliwość zastosowania tablicy z dnia osiągnięcia wieku emerytalnego
Czerwiec Roczna waloryzacja konta i ustawowe zabezpieczenie sposobu obliczania emerytury czerwcowej Wariant majowy i lipcowy
Lipiec Układ waloryzacji rocznej i kwartalnych uwzględnianych przy obliczeniu Wyższe świadczenie oraz kwoty niewypłacone podczas oczekiwania

Wariant lutowy ma sens do sprawdzenia, jeśli prawo do świadczenia powstaje najpóźniej w lutym. Samo wysłanie dokumentów w lutym, gdy wiek emerytalny zostanie osiągnięty dopiero w marcu, nie zapewnia lutowej emerytury.

Nieaktualna jest natomiast bezwarunkowa rada: „nigdy nie przechodź na emeryturę w czerwcu”. Obecne przepisy przewidują, że przy ustalaniu emerytury w czerwcu waloryzację składek przeprowadza się tak jak przy ustalaniu emerytury w maju, jeżeli jest to korzystniejsze. Lipiec nadal warto przeliczyć, ale nie należy z góry skreślać czerwca.

Jak połączyć wniosek o emeryturę z zakończeniem pracy?

Przyznanie emerytury i rozpoczęcie jej wypłaty to dwie różne sprawy. Zgodnie z art. 103a ustawy emerytalnej ZUS zawiesza wypłatę, jeżeli zatrudnienie u pracodawcy, na rzecz którego wykonywano pracę bezpośrednio przed nabyciem prawa do emerytury, jest kontynuowane bez wcześniejszego rozwiązania stosunku pracy.

Rozwiązanie umowy i dokument dla ZUS

Jeśli celem jest pobieranie emerytury, trzeba ustalić datę zakończenia zatrudnienia oraz przekazać ZUS dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy, zwykle świadectwo pracy. Przy kilku równoległych stosunkach pracy należy sprawdzić obowiązek ich rozwiązania – zakończenie tylko jednej umowy nie zawsze wystarczy.

Termin warto uzgodnić z kadrami z uwzględnieniem okresu wypowiedzenia. Data złożenia EMP nie rozwiązuje umowy o pracę i nie zastępuje porozumienia z pracodawcą.

Ponowne zatrudnienie po przejściu na emeryturę

Po rozwiązaniu dotychczasowego stosunku pracy można zawrzeć nową umowę, również z tym samym pracodawcą. Przepisy emerytalne nie nakazują zachowania miesięcznej przerwy. Nowa umowa wymaga jednak zgody pracodawcy – nie ma gwarancji ponownego zatrudnienia.

Po osiągnięciu 60 lub 65 lat zarobki co do zasady nie powodują zmniejszenia ani zawieszenia powszechnej emerytury. Odrębnego sprawdzenia wymaga m.in. dopłata do emerytury minimalnej, która zależy również od osiąganego przychodu.

Czy warto poczekać na wyższą emeryturę?

Wyższa miesięczna emerytura nie oznacza automatycznie większej sumy wypłat. Za odroczenie wniosku płaci się utraconymi świadczeniami, chyba że ich wypłata i tak byłaby zawieszona z powodu kontynuowania zatrudnienia.

Przykład czysto rachunkowy: emerytura dostępna od razu wynosi 4000 zł brutto, a po trzech miesiącach oczekiwania – 4150 zł brutto. Rezygnacja z trzech wypłat oznacza 12 000 zł mniej na początku. Przy różnicy 150 zł miesięcznie wyrównanie nastąpi po 80 miesiącach pobierania wyższego świadczenia, czyli po około 6 latach i 8 miesiącach.

To uproszczenie pomija późniejsze waloryzacje, podatki, składkę zdrowotną oraz dodatkowe świadczenia. Pokazuje jednak, dlaczego należy porównywać nie tylko kwotę miesięczną. Znaczenie mają także wynagrodzenie otrzymywane podczas dalszej pracy i ewentualna ulga dla pracujących seniorów, której limit przychodów zwolnionych z PIT wynosi 85 528 zł rocznie przy spełnieniu ustawowych warunków, w tym niepobieraniu emerytury.

Jeżeli odroczenie wniosku oznacza rezygnację z wypłat, trzeba policzyć okres zwrotu. Jeżeli wypłata i tak byłaby zawieszona, porównanie finansowe wygląda inaczej.

Co sprawdzić przed wysłaniem formularza EMP?

Prognoza z kalkulatora nie jest decyzją o przyznaniu emerytury. Doradca emerytalny ZUS pomoże porównać warianty, ale ostateczną wysokość świadczenia ustala się w postępowaniu dotyczącym wniosku.

  1. Sprawdź konto w eZUS: składki, subkonto oraz decyzję dotyczącą kapitału początkowego, jeśli praca była wykonywana przed 1999 r.
  2. Poproś o porównanie konkretnych dat: np. lutego i marca albo czerwca i lipca, z uwzględnieniem dalszego zatrudnienia.
  3. Ustal datę rozwiązania umowy: sprawdź okres wypowiedzenia i termin dostarczenia świadectwa pracy.
  4. Policz koszt oczekiwania: niewypłacone emerytury, różnicę miesięczną oraz wpływ podatków i dodatkowych świadczeń.

Wniosek EMP można przekazać przez eZUS, złożyć w placówce albo wysłać pocztą. Dokumenty dotyczące dawnych okresów pracy i wynagrodzeń warto uzupełnić przed wyborem terminu: brak ustalonego kapitału początkowego potrafi mieć większe znaczenie niż przesunięcie wniosku o jeden miesiąc.

Najczęstsze pytania

Czy wniosek o emeryturę trzeba złożyć w dniu urodzin?

Nie. Można go złożyć najwcześniej 30 dni przed osiągnięciem wieku emerytalnego albo później. Prawo do wypłaty nie powstanie jednak przed spełnieniem warunków ustawowych.

Czy ZUS wypłaci emeryturę za miesiące sprzed złożenia wniosku?

Co do zasady nie wypłaci świadczenia za miesiące poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku. Samo wcześniejsze osiągnięcie wieku emerytalnego nie daje prawa do takiego wyrównania.

Czy lipiec jest zawsze najlepszym miesiącem na emeryturę?

Nie. Lipiec warto porównać z innymi terminami ze względu na waloryzację składek, ale trzeba też uwzględnić utracone wypłaty. Wynik zależy od danych zapisanych na koncie ZUS i sytuacji zawodowej.

Czy można pobierać emeryturę i pracować u tego samego pracodawcy?

Tak, po rozwiązaniu dotychczasowego stosunku pracy i zawarciu nowej umowy. Kontynuowanie starej umowy bez jej rozwiązania powoduje zawieszenie wypłaty na zasadach określonych w art. 103a ustawy emerytalnej.